Voordat u kunt beginnen met de restauratie van uw pand heeft u al veel werk moeten verrichten. Ook vergt het onderhoud aan een monument in het algemeen meer aandacht. In dit dossier vindt u veel informatie over onderhoud en restauratie aan uw monument.

Gepubliceerd door Monumenten.nl
Website

De stichting Erkende Restauratiekwaliteit Monumentenzorg (ERM) is het platform voor monumenteneigenaren, ontwerpers, uitvoerders en toezichthouders. Samen werken zij praktijkgericht aan de uitvoeringskwaliteit bij onderhoud, restauratie en verduurzaming van monumenten. ERM beheert de beoordelings- en uitvoeringsrichtlijnen zoals die worden vastgesteld door het Centraal

College van Deskundigen Restauratiekwaliteit.
Gepubliceerd door de Stichting ERM
Online te raadplegen en downloaden uitvoeringsrichtlijn

Het vinden van een vakman voor een restauratieklus is niet altijd makkelijk. Monumenteneigenaren missen soms de ervaring om vaklieden te beoordelen, simpelweg omdat de meeste klussen niet vaak voorkomen. Hoe krijgt u als opdrachtgever dan meer zekerheid over de kwaliteit van het werk van een restaurateur? Een begin is om het te vragen aan anderen met meer ervaring.

Gepubliceerd door Monumenten.nl
Website

De Monumentenwacht inspecteert (monumentale) gebouwen, rapporteert, voert in sommige gevallen EHBO-werkzaamheden uit en adviseert daarover aan eigenaren. In dit dossier vindt u contactgegevens van provinciale monumentenwachtorganisaties.

Gepubliceerd door Monumenten.nl
Website

Deze uitvoeringsrichtlijn (URL) beschrijft de werkzaamheden van een inspecteur die bouwkundige inspecties (conditiemetingen en herstelmaatregelen) bij monumenten en karakteristieke gebouwen uitvoert en daarover rapporteert.

Gepubliceerd door de Stichting ERM
Online te raadplegen en downloaden uitvoeringsrichtlijn

Deze uitvoeringsrichtlijn (URL) beschrijft de werkzaamheden bij bouwkundig advies voor onderhoud en restauratie van monumenten en karakteristieke gebouwen en objecten in beschermde gezichten, gericht op technisch herstel.

Gepubliceerd door de Stichting ERM
Online te raadplegen en downloaden uitvoeringsrichtlijn

Informatie over verschillende types schade aan materialen (baksteen- en natuursteenmetselwerk, mortel, voegmortel, pleister, verf, beton) en hun oorzaken.

Gepubliceerd door MonumentenKennis
Website

In het dossier Historische vloeren leest u meer over het onderhoud van verschillende soorten vloeren: houten vloeren, keramische vloertegens en terrazzovloeren (vaak in combinatie met mozaïek).

Gepubliceerd door Monumenten.nl
Website

Deze brochure geeft aanbevelingen voor het onderhoud en de restauratie van moderne keramische vloertegels.

Gepubliceerd door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
Online te raadplegen en downloaden brochure

Het dossier Onderhoud van gevels en kozijnen geeft informatie over werkzaamheden aan gevels (verbouwen, reinigen, boren, oplossen vochtproblemen), schilderwerk en onderhoud van historische vensters. Met links naar publicaties over uiteenlopende onderwerpen aangaande onderhoud aan uw pand.

Gepubliceerd door Monumenten.nl
Website

Dit boek belicht de cultuurhistorische en technische aspecten van het herstel en de conservering van historisch metselwerk.

Gepubliceerd door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
Online te raadplegen en te downloaden boek

De uitvoeringsrichtlijn historisch metselwerk betreft voorbereidende en uitvoerende werkzaamheden bij het onderhouden en restaureren van metselwerk aan cultuurhistorisch waardevolle gebouwen en objecten.

Gepubliceerd door de Stichting ERM
Online te raadplegen en downloaden uitvoeringsrichtlijn, metselwerk en voegwerk

Deze brochure beschrijft de wijze waarop gevels veilig en verantwoord kunnen worden gereinigd en geeft een stappenplan voor het uitvoeren van een reiniging.

Gepubliceerd door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
Online te raadplegen en te downloaden informatiebrochure

Deze brochure geeft informatie over het verwijderen van en beschermen tegen graffiti. Daarbij ligt de nadruk op steenachtige ondergronden.

Gepubliceerd door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
Online te raadplegen en te downloaden informatiebrochure

Deze brochure geeft informatie over de voorwaarden waaronder hydrofoberen – het waterafstotend maken van een oppervlak of een ondergrond met chemisch preparaat – van gevels kan worden overwogen.

Gepubliceerd door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
Online te raadplegen en te downloaden informatiebrochure

Het dossier Historische daken onderhouden geeft informatie over onderhoud en inspectie van pannendaken en leien en rieten daken en over het plaatsen van dakkapellen en dakramen.

Gepubliceerd door Monumenten.nl
Website

Een monumentaal gebouw met een rieten dak vraagt om regelmatig onderhoud. In deze brochure wordt uitgelegd welke zorg een rieten dak op welk moment nodig heeft.

Gepubliceerd door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
Online te raadplegen en te downloaden informatiebrochure

De kwaliteit van riet en de behandeling van het materiaal vanaf de oogst tot aan het gebruik als dakbedekking, beïnvloeden in belangrijke mate de duurzaamheid van rieten daken.

Gepubliceerd door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
Online te raadplegen en te downloaden informatiebrochure

Deze uitvoeringrichtlijn beschrijft de werkzaamheden bij het dekken van riet ten behoeve van onderhoud en restauratie aan monumenten en karakteristieke gebouwen.

Gepubliceerd door de Stichting ERM
Online te raadplegen en downloaden uitvoeringsrichtlijn

Deze Gids Techniek geeft aanbevelingen voor het behoud en restauratie van historische pannendaken. Behoud gaat daarbij voor vernieuwing.

Gepubliceerd door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
Online te raadplegen en te downloaden informatiebrochure

Deze uitvoeringrichtlijn beschrijft de werkzaamheden bij het herstellen van daken met historische dakpannen en leipannen ten behoeve van onderhoud en restauratie, inclusief het aanbrengen van isolerende materialen.

Gepubliceerd door de Stichting ER
Online te raadplegen en downloaden uitvoeringsrichtlijn

Rijndekking is dakbedekking met schubvormige leien. Deze brochure laat zien hoe deze daken kunnen worden onderhouden en hersteld. Een goed plan van aanpak is hierbij onmisbaar.

Gepubliceerd door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
Online te raadplegen en downloaden brochure

Maasdekking is dakbedekking door middel van rechthoekige leien. Deze brochure belicht alle aspecten van het onderhoud en herstel van deze daken. Een goed dakenplan is hierbij essentieel.

Gepubliceerd door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
Online te raadplegen en downloaden brochure

Deze uitvoeringsrichtlijn beschrijft de werkzaamheden bij het dekken van daken, met natuurleien (zowel Maas- als Rijndekking) ten behoeve van onderhoud en de restauratie van monumenten. Deze uitvoeringsrichtlijn heeft betrekking op de voorbereidende en uitvoerende werkzaamheden.

Gepubliceerd door de Stichting ERM
Online te raadplegen en downloaden uitvoeringsrichtlijn

Natuursteen is terug te vinden in en aan veel monumentale gebouwen in Nederland. Materiaalkennis is een belangrijke voorwaarde bij het zoeken naar methoden en middelen om dit materiaal te behouden. Deze brochure geeft informatie over de meest voorkomende soorten natuursteen.

Gepubliceerd door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
Online te raadplegen en te downloaden informatiebrochure

Deze brochure laat zien wat de mogelijkheden zijn om met natuurstenen objecten om te gaan.

Gepubliceerd door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoe
Online te raadplegen en te downloaden informatiebrochure

De uitvoeringsrichtlijn Steenhouwwerk beschrijft de werkzaamheden aan natuursteen voor monumenten en cultuurhistorisch waardevolle gebouwen en objecten.

Gepubliceerd door de Stichting ERM
Online te raadplegen en downloaden uitvoeringsrichtlijn

Deze brochure gaat in op het materiaal beton, de geschiedenis en verschillende toepassingen. Ook schadeverschijnselen en onderzoeksmethoden komen aan bod.

Gepubliceerd door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
Online te raadplegen en te downloaden informatiebrochure

Beton kent vele verschijningsvormen. Deze brochure geeft aanbevelingen voor behoud en herstel van beton bij verschillende schadeoorzaken.

Gepubliceerd door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
Online te raadplegen en te downloaden informatiebrochure

Het behoud van monumentaal beton staat of valt bij een zorgvuldige uitvoering. Deze brochure geeft aanbevelingen hoe beton het beste hersteld en behouden kan worden.

Gepubliceerd door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
Online te raadplegen en te downloaden informatiebrochure

Deze uitvoeringsrichtijn beschrijft de werkzaamheden bij het herstellen van historische houtconstructies bij onderhouden en restauratie van monumenten en karakteristieke gebouwen.

Gepubliceerd door de Stichting ERM
Online te raadplegen en downloaden uitvoeringsrichtlijn

Kozijnen bepalen voor een belangrijk deel het aangezicht van een gevel. Deze Gids Techniek bevat aanbevelingen voor een zorgvuldige restauratie of renovatie van historische vensters.

Gepubliceerd door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
Online te raadplegen en te downloaden informatiebrochure

Deze Gids Techniek belicht de technische mogelijkheden om historische houten vensters en deurpartijen te conserveren of te herstellen.

Gepubliceerd door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
Online te raadplegen en te downloaden informatiebrochure

In bijna elk monumentaal gebouw komt historisch timmerwerk voor: kozijnen, ramen, deuren, luiken, gootlijsten, lambriseringen, trappen en ander bijzonder timmerwerk, veelal gemaakt van eiken en grenen. Het repareren en vernieuwen van dit historische timmerwerk vereist specialistische kennis en kunde. Deze uitvoeringsrichtlijn beschrijft de werkzaamheden bij in de timmerfabriek vervaardigd of hersteld geveltimmerwerk en binnen timmerwerk en nieuw vervaardigde of herstelde trappen ten behoeve van onderhoud en restauratie van gebouwen.

Gepubliceerd door de Stichting ERM
Online te raadplegen en downloaden uitvoeringsrichtlijn

Sommige houtwormen kunnen het materiaal zwaar beschadigen. Deze Gids Techniek laat zien welke verschillende insecten hout beschadigen en hoe ze te bestrijden.

Gepubliceerd door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
Online te raadplegen en te downloaden informatiebrochure

Deze brochure legt uit wat er gedaan kan worden om insecten in hout preventief te bestrijden. Het blijkt echter dat preventieve bestrijding meestal niet is aan te raden.

Gepubliceerd door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
Online te raadplegen en te downloaden informatiebrochure

Deze Gids Techniek legt uit welke maatregelen genomen kunnen worden als hout door schimmels is aangetast en laat zien hoe houtrot kan worden voorkomen.

Gepubliceerd door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
Online te raadplegen en te downloaden informatiebrochure

In bijna elk gebouw komt hout voor. Bij onvoldoende onderhoud en vochtindringing ontstaat gemakkelijk aantasting door insecten en zwammen. Het goed detailleren en ventileren van houtconstructies voorkomt veel schade. Het monitoren en bestrijden van houtaantasters is specialistisch werk. Deze uitvoeringsrichtlijn beschrijft de werkzaamheden bij de bestrijding van houtaantasting door schimmels en insecten.

Gepubliceerd door de Stichting ERM
Online te raadplegen en downloaden uitvoeringsrichtlijn

Smeedijzer is kwetsbaar en zeer onderhoudsgevoelig. In deze brochure wordt uiteengezet op welke wijze monumentaal smeedwerk kan worden beschermd en hersteld.

Gepubliceerd door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
Online te raadplegen en te downloaden informatiebrochure

De Uitvoeringsrichtlijn Historisch metaal (ferro) geeft voorschriften voor voorbereidende en uitvoerende werkzaamheden bij het onderhoud en restauratie van ferrometalen in monumenten en andere historische gebouwen en objecten.

Gepubliceerd door de Stichting ERM
Online te raadplegen en downloaden uitvoeringsrichtlijn

Deze Gids Techniek belicht de eigenschappen en het gebruik van bladkoper, de verwerkbaarheid, de schades die kunnen ontstaan en hoe deze kunnen worden voorkomen.

Gepubliceerd door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
Online te raadplegen en te downloaden informatiebrochure

Deze brochure geeft informatie over de eigenschappen en de toepassing van bladzink, de schades die kunnen ontstaan en hoe deze kunnen worden voorkomen.

Gepubliceerd door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
Online te raadplegen en te downloaden informatiebrochure

Bladlood wordt al eeuwenlang toegepast in de bouwkunst. Deze brochure laat de verschillende toepassingen zien en geeft aanbevelingen voor het beheer en behoud van bladlood.

Gepubliceerd door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
Online te raadplegen en te downloaden informatiebrochure

Historische stalen ramen en deuren worden vaak onnodig vervangen. Deze gids laat zien hoe stalen profielen kunnen worden behouden en hersteld.

Gepubliceerd door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
Online te raadplegen en te downloaden informatiebrochure

De geschilderde afwerking van uw monument vertelt veel over uw monument en is beeldbepalend. Het is tegelijkertijd kwetsbaar en vraagt om onderhoud en een vakkundige aanpak. In het dossier Alles over monumentaal schilderwerk is praktische informatie te vinden over uiteenlopende onderwerpen zoals onderzoek, expertise, vergunning en financiering.

Gepubliceerd door Monumenten.nl
Website

Een vondst onder recenter aangebrachte verflagen is altijd bijzonder! Omdat een schildering erg kwetsbaar is, is het raadzaam om eerst de mogelijkheden te verkennen. Deze checklist helpt u daarbij

Gepubliceerd door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
Online te raadplegen en te downloaden factsheet

Historisch schilderwerk bestaat vaak uit een grote hoeveelheid verflagen die van waarde kunnen zijn. Oude verflagen worden zoveel mogelijk behouden. Deze ondergrond en de gebruikte verf zijn van invloed op de kwaliteit van nieuw schilderwerk. Dit vraagt om een specifieke benadering. Deze uitvoeringsrichtlijn beschrijft de voorbereidende en uitvoerende werkzaamheden voor onderhoud en reconstructie van schilderwerk naar historische voorbeelden in cultuurhistorisch waardevolle gebouwen.

Gepubliceerd door de Stichting ERM
Online te raadplegen en downloaden uitvoeringsrichtlijn

Met tijdig kleuronderzoek kunnen oorspronkelijke kleuren en decoratieschema’s worden achterhaald. Op het moment dat u uw pand in (andere) kleuren wilt laten schilderen of de verlagen wilt verwijderen, is het belangrijk dit onderzoek te laten uitvoeren. Met de resultaten kunt u een weloverwogen keuze maken voor historisch verantwoorde kleuren en verfsoort. Deze uitvoeringsrichtlijn beschrijft de kwaliteitseisen die aan een dergelijk kleuronderzoek worden gesteld.

Gepubliceerd door de Stichting ERM
Online te raadplegen en downloaden uitvoeringsrichtlijn

Deze ‘technische’ brochure geeft een handreiking hoe te handelen bij behoud en herstel van historische schilderingen op hout.

Gepubliceerd door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
Online te raadplegen en te downloaden informatiebrochure

Geschilderde afwerkingen in een interieur worden altijd vuil. Dat vuil kan van alles zijn, bijvoorbeeld roet, stof, etenswaren of algen. In deze factsheet vindt u informatie over het reinigen van oppervlaktevuil op schilderingen.

Gepubliceerd door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
Online te raadplegen en te downloaden factsheet

Deze brochure beschrijft de geschiedenis van het vensterglas en legt uit welke glas in welk monument thuishoort.

Gepubliceerd door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
Online te raadplegen en te downloaden informatiebrochure

Gebrandschilderd glas en glas-in-lood kan op diverse manieren beschadigen. Deze brochure gaat in op de belangrijkste bedreigingen.

Gepubliceerd door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
Online te raadplegen en te downloaden informatiebrochure

Deze gids zet verschillende beschermende maatregelen op een rij om glas-in-loodramen te beschermen en laat ook zien hoe het niet moet.

Gepubliceerd door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
Online te raadplegen en te downloaden informatiebrochure

Deze uitvoeringrichtlijn beschrijft de werkzaamheden met betrekking tot glaspanelen in lood ten behoeve van onderhoud en restauratie aan gebouwen.

Gepubliceerd door de Stichting ERM
Online te raadplegen en downloaden uitvoeringsrichtlijn

Naast ‘gewoon’ vensterglas zijn er ook andere toepassingen van glas in architectuur. Deze brochure geeft een overzicht van de verschillende soorten bouwglas en hun toepassingen.

Gepubliceerd door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
Online te raadplegen en te downloaden informatiebrochure

Voor een goede instandhouding van historische tuinen en parken is het belangrijk om kennis te hebben over de ontwikkelingsgeschiedenis van groen erfgoed. Wanneer is de tuin aangelegd, hoe is dat gebeurd, hoe zag het er destijds uit en wat is er daarna allemaal veranderd? Een deskundig uitgevoerd tuinhistorisch onderzoek geeft inzicht in de samenhang tussen de aanwezige historische elementen en de verschillende ‘tijdslagen’ in de tuin.

Gepubliceerd door de Stichting ERM
Online te raadplegen en downloaden richtlijn

In het Dossier Interieurs op de website van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed is informatie te vinden over uiteenlopende onderwerpen, zoals wat is beschermd en wat niet, interieurensembles, het Interieurplatform et cetera.

Gepubliceerd door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
Website

In heel Nederland zijn interieurensembles te vinden. Ruim 70 voorbeelden zijn te bekijken op Interieurensembles op de kaart. In dit dossier worden acht van deze ensembles uitgelicht.

Gepubliceerd door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
Website

In het dossier Alles over monumentale interieurs is praktische informatie te vinden over uiteenlopende onderwerpen zoals waarderingen, instandhouding en onderhoud.

Gepubliceerd door Monumenten.nl
Website

Naoorlogse interieurs dreigen door sloop en elkaar snel opvolgende modes in rap tempo te verdwijnen. Deze brochure draagt bij aan de waardering voor dit recente culturele erfgoed.

Gepubliceerd door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
Online te raadplegen en te downloaden informatiebrochure

De Stichting Het Nederlandse Interieur (SHNI) brengt het interieur onder de aandacht van een breed publiek door middel van onder meer studiedagen, excursies, website, en nieuwsbrieven.

Gepubliceerd door de Stichting Het Nederlandse Interieur
Website

Het bepleisteren van wanden kent een lange traditie. Deze brochure vertelt over deze rijke cultuurhistorie. Ook worden het onderhoud van historisch gepleisterde wanden en het herstel daarvan besproken.

Gepubliceerd door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
Online te raadplegen en te downloaden informatiebrochure

De stichting beheert een collectie behangsels, organiseert studiedagen en deelt kennis over behangsels en wanddecoraties.

Gepubliceerd door de Stichting Historische Behangsels en Wanddecoraties
Website

Deze brochure laat de historische ontwikkeling zien van papierbehang en geeft aanbevelingen voor beheer en behoud.

Gepubliceerd door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
Online te raadplegen en te downloaden informatiebrochure

Deze technische brochure gaat in op schades die bij papierbehang kunnen ontstaan, op het inventariseren en het voorkomen van schades en het herstel.

Gepubliceerd door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
Online te raadplegen en te downloaden informatiebrochure

De provincie Noord-Brabant beschikt over een Interieurwacht. Waar de Monumentenwacht het casco inspecteert, inspecteert de Interieurwacht het interieur. Op verzoek en in goed overleg kan deze Interieurwacht ook in andere provincies inspecties uitvoeren.

Gepubliceerd door de Monumentenwacht Noord-Brabant
Website

De provincie Limburg beschikt over een Interieurwacht. Waar de Monumentenwacht het casco inspecteert, inspecteert de Interieurwacht het interieur. Op verzoek en in goed overleg kan deze Interieurwacht ook in andere provincies inspecties uitvoeren.

Gepubliceerd door de Monumentenwacht Limburg
Website

In Friesland wordt een provinciebrede inventarisatie van particuliere historische interieurs uitgevoerd. Met als doel meer draagvlak te creëren voor de bescherming en het behoud van dit type erfgoed.

Gepubliceerd door de Stichting Interieurs in Fryslân
Website

Stichting Historische Interieurs in Amsterdam
Publicatiedatum n.v.t.
Geraadpleegd 22.02.2020

De SHIA onderzocht in 2007-2012 in Amsterdam Zuid honderd woonhuizen uit de periode 1875-1945. Vervolgens onderzocht de stichting woonhuizen in Het Gooi, Zuid-Kennemerland en Amsterdam Centrum. Momenteel is de SHIA bezig met een onderzoek naar wederopbouw interieurs.

Gepubliceerd door de Stichting Historische Interieurs in Amsterdam
Website

De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed biedt informatie aan over het verduurzamen van erfgoed. Op de website geeft informatie over onder meer besparen met kleine maatregelen, isolatie van historische gebouwen en duurzame installatietechnieken voor erfgoed. Ook met praktijkvoorbeelden en een korte informatiefilm over het ventileren en isoleren van gebouwen.

Gepubliceerd door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
Website

Deze gids biedt eigenaren van historische panden een overzicht van de stappen die zij moeten nemen als zij hun pand willen verduurzamen door middel van na-isolatie. Dit kan zijn wanneer zij een heel woonhuis gaan restaureren, maar ook wanneer zij slechts één ruimte willen na-isoleren.

Gepubliceerd door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
Online te raadplegen en downloaden publicatie

In het dossier duurzaamheid is praktische informatie te vinden over duurzaam erfgoed. Aan bod komen uiteenlopende onderwerpen, zoals waardering, instandhouding, onderhoud, vergunningverlening en financiële mogelijkheden.

Gepubliceerd door Monumenten.nl
Website

De Stichting ERM biedt veel informatie aan over erfgoed en duurzaamheid, voornamelijk gericht op de uitvoerende partijen zoals aannemers. Ook eigenaren kunnen hier inspiratie opdoen.

Gepubliceerd door de Stichting ERM
Website

Het dossier Wonen in een monument: monument verduurzamen geeft informatie over het proces en de financieringsmogelijkheden van de verduurzaming van monumenten.

Gepubliceerd door het Restauratiefonds
Website